Gezondheidszorg
Healthcare Excellence

Het veranderend zorglandschap van morgen

Het mag duidelijk zijn dat we in de toekomst een toename van complexe en meervoudige zorgvragen mogen verwachten. Een reorganisatie van het zorgaanbod dringt zich op en hiervoor kunnen we een beroep doen op de principes van innovatieve arbeidsorganisatie.
Melissa Desmedt

De Belgische gezondheidszorg staat onder grote druk. De vergrijzing en een toename van het aantal chronisch zieken (vaak met meerdere aandoeningen tegelijkertijd) leiden tot een veranderde zorgvraag. Verder stellen de digitalisering, de aangepaste financiering, de hoge werkdruk voor zorgprofessionals, de kritische en mondige zorgconsument, de toenemende kwaliteitseisen en de evolutie naar een meer geïntegreerde samenwerking hogere eisen aan ons huidig zorgaanbod.

De uitdagingen van vandaag en morgen

Door de medische vooruitgang is onze algemene levensverwachting sinds 1980 wereldwijd met 10 jaar toegenomen. Onze gezonde levensverwachting is echter maar met 6 jaar toegenomen, wat maakt dat we een aantal jaren met een chronische aandoening door het leven gaan (lees meer over deze topic via Lancet Global Burden of Disease Study 2016). Met andere woorden: steeds meer ziekten zijn behandelbaar waardoor mensen niet langer overlijden aan een aandoening die vroeger dodelijk was. Maar ze blijven wel langer chronisch ziek. Door onder meer de vergrijzing, de onafhankelijkheid van mindervaliden (via de persoonsvolgende financiering) en het toenemend aantal chronische patiënten is de organisatie van het huidige zorglandschap onhoudbaar.

Tegelijkertijd is het zorglandschap sterk in beweging. Steeds meer private spelers (veelal overgevlogen uit buurlanden) bieden hun diensten aan en innovatieve businessmodellen (zoals Flycare) zijn in opmars. Hierdoor treedt voor het eerst actieve zorgconcurrentie op. Zorginstellingen moeten zich niet alleen wapenen tegen de impact van de omvang en het type van de zorgvraag, maar ze moeten ook goed nadenken over hun strategische positionering.

We kunnen er niet van onderuit dat de toenemende individualisering, de technologische ontwikkelingen en de steeds grotere beschikbaarheid aan informatie ertoe hebben geleid dat we meer dan ooit nood hebben aan een andere vorm van zorg, waarbij maatwerk, communicatie en participatie steeds belangrijker worden. Een belangrijke uitdaging voor de komende jaren is dan ook ervoor te zorgen dat patiënten en cliënten een goede kwaliteit van leven behouden en zo goed mogelijk kunnen participeren in onze samenleving. Patiënten en cliënten zullen bovendien zelf een meer actieve rol gaan spelen in hun zorgverlening en er zal meer ingezet worden op individuele verschillen en belangen. Bovendien neemt het aandeel zwaar zorgbehoevende 80-plussers proportioneel het sterkst toe en kent dit ook een budgettaire druk. De roep om efficiëntieverbeteringen is groot. De hamvraag luidt dan ook: ‘hoe kunnen we meer en beter doen met minder middelen?’.

De veranderde zorgvraag kent ongetwijfeld ook gevolgen voor zorgprofessionals en de arbeidsmarkt, hetgeen onlosmakelijk een grote uitdaging zal vormen op het vlak van kwaliteitsvolle en geïntegreerde zorg. De cijfers spreken voor zich. Naar verwachting moet de Vlaamse zorgsector tegen 2020 op zoek naar 60.000 nieuwe medewerkers. Naast het kwantitatieve probleem is er ook een kwalitatief verlies, omdat veel zorgprofessionals met specifieke kennis en expertise vertrekken. Uit onderzoek blijkt dan ook dat 34% van de verpleegkundigen eraan denkt om het woonzorgcentrum waar ze werken binnen de twee jaar te verlaten. Het wordt dus steeds moeilijker om medewerkers te binden aan de organisatie en te voldoen aan hun verwachtingen. Maar hoe kunnen we op een duurzame manier het talent van onze zorgprofessionals behouden?

Reorganisatie van het zorgaanbod

Het mag duidelijk zijn dat we in de toekomst een toename van complexe en meervoudige zorgvragen mogen verwachten. Een reorganisatie van het zorgaanbod dringt zich op en hiervoor kunnen we een beroep doen op de principes van innovatieve arbeidsorganisatie:

  1. Vertrek vanuit de zorgvraag en vorm multidisciplinaire teams rondom de patiënt/cliënt die zo dicht mogelijk aansluiten bij zijn leefwereld.
  2. Keer terug naar de primaire kern van de zorg en de waardetoevoegende aspecten voor de patiënt/cliënt. Zorg met andere woorden voor een heldere en doorleefde purpose.
  3. Zet in op autonome teams waarbinnen uitvoerende, ondersteunende en regelgevende taken geïntegreerd worden. Creeër multidisciplinaire teams door functionele muren te slopen waarin een hoge mate van zelfsturing en samenwerking centraal staan.
  4. Betrek iedereen bij alle verandertrajecten om zo te komen tot een breed gedragen purpose. Onderzoek toont immers aan dat verandering beter wordt gedragen wanneer medewerkers de kans krijgen om in volle transparantie mee te werken aan de toekomst van hun organisatie.
  5. Veranker de werking van de organisatie in een netwerkstructuur zodat er schaalvoordelen gerealiseerd kunnen worden en/of een meer uitgebreid aanbod aan diensten geleverd kan worden. Leid uit de strategische visie af waar je als organisatie op wil inzetten en ga vervolgens op zoek naar compatibele partners. Identificeer de identiteit van het netwerk en breng de processen in kaart, maar hou ook rekening met de complexiteit die dergelijke grootordes met zich mee kunnen brengen.
  6. Zet in op zorgmarketing. Onderzoek toont aan dat marketing in de zorg stagneert, terwijl zorgprofessionals en -organisaties alsmaar meer te maken krijgen met marktwerking, concurrentie, budgettaire problemen en kritischer wordende zorgconsumenten. De zorg zal in de toekomst meer en meer moeten inzetten op marketing om de patiënt/cliënt op een andere manier te benaderen. En dankzij de technologie zal ook de zorgmarketing evolueren naar een persoonsgerichte en datagedreven aanpak.

We kunnen stellen dat de zorgsector actief en innovatief alsook met de nodige passie en dynamiek zal moeten blijven anticiperen op de veranderde zorgvraag, waarbij kwaliteit van zorg en een doorgedreven samenwerking steeds hoog in het vaandel worden gedragen. Want de uitdagingen zijn inderdaad groot.

Bedankt voor het lezen

Contacteer onze expert

Melissa Desmedt

Delen blog